Aflevering 42 – de laatste -, 22 december 2023

Feuilleton Madame Bonheur

De volgende ochtend wordt Claire alleen wakker in de gastenkamer van de wijngaard. Nicolas is in alle vroegte en heel stilletjes vertrokken naar Bordeaux, waar een groep toeristen op hem wacht voor een wijntour. Op het kussen naast haar ligt een briefje. ‘Bel je me waar ik je vanavond kan vinden? XXX’ Een warm gevoel verspreidt zich door Claires lijf. Snel staat ze op. De gastenkamer van Etienne bleek uitgerust met een luxe eigen badkamer, daar gaat ze nu gebruik van maken.

Een half uur later gaat ze op zoek naar Etienne, die ze vindt in de keuken. ‘Goedemorgen. Heb je een beetje kunnen slapen?’ vraagt Claire.

‘Beter dan ik had verwacht na alle onthullingen. Koffie?’

‘Ja lekker.’ Claire kijkt verlekkerd naar de verse croissants en de baguette op tafel. Er lijkt voor een weeshuis aan brood op tafel te staan. ‘Hoeveel van die prachtige gastenkamers heb je eigenlijk?’

‘Vanwege al dit brood bedoel je? Dat is voor de medewerkers, niet voor gasten. Behalve dan voor jou. Er zijn vier gastenkamers, maar de verhuur moet ik nog gaan regelen. Eigenlijk heb ik niet genoeg tijd om dat op te pakken.’

Ze ontbijten verder in stilte.

‘Ik overleg nog even met Angelique, ben je over een kwartiertje klaar om te vertrekken?’ Etienne staat op en begint af te ruimen.

‘Zal ik dat even doen? Dan kun jij vast naar Angelique.’ Hoe sneller ze naar Bordeaux vertrekken, hoe liever het Claire is.

‘Graag.’ Etienne lijkt hetzelfde te voelen.

Als ze samen naar Bordeaux rijden, vertelt Etienne over de eigenaren van de wijngaarden die ze onderweg tegenkomen. ‘Toch weer andere informatie dan Nicolas haar al heeft gegeven’, denkt Claire bij zichzelf.

Als ze bij het verzorgingshuis aankomen, ziet dat er heel anders uit dan Claire zich had voorgesteld. ‘Wat een bijzonder gebouw, heel anders dan Nederlandse verzorgingshuizen.’

‘Geloof het of niet, maar dit is een voormalig klooster. Mijn moeder is haar hele leven actief geweest binnen de geloofsgemeenschap.’

Ze lopen door de lange gangen en passeren de gemeenschappelijke ruimtes waar Claire ook verschillende nonnen in habijt ziet zitten. Dan stopt Etienne voor een deur. Hij kijkt even achterom. ‘Ben je er klaar voor? Schrik niet als ik haar snel alles vertel. Vaak is ze maar even helder genoeg om nog antwoorden te krijgen.’

Claire knikt. Als ze de kamer ingaan, voelt Claire de zenuwen in haar lijf. Ze gaat de vrouw ontmoeten die zoveel ellende heeft veroorzaakt in het leven van Elisabeth en Gérard. Hoe moet ze zich gedragen? Dan ziet ze een broze, oude dame in een rolstoel. Als Dorothee Etienne ziet, breekt er een waterig lachje door op haar gezicht, dat getekend is met diepe rimpels.

‘Ah jongen, daar ben je. Wat is het lang geleden!’

‘Twee dagen maman, dat valt wel mee. Mag ik u voorstellen aan Claire? Ze is mij komen opzoeken, omdat ze iemand kende die u ook goed heeft gekend.’

Dorothee bekijkt Claire van top tot teen. Ze ziet de ogen van de oude vrouw vernauwen als ze naar haar hand kijkt en naar de ring van Elisabeth.

‘Ik weet wel wie jou hier heen heeft gestuurd. Wie ben je, haar kleindochter? Kom je mijn laatste dagen zwaarder maken? Ik wist wel dat ze me niet met rust zou laten.’ Ze spreekt met meer kracht dan Claire haar had toegedicht.

‘Dag mevrouw, ik ben Claire. En ik ben een vriendin van Elisabeth. Of liever gezegd, dat was ik. Elisabeth is een paar weken geleden overleden, in Den Haag.’

Dorothee kakelt. ‘Was ze toch weer in dat hotel? Die naïeve, romantische ziel. Nu ben ik als laatste over.’

‘Maman, Claire heeft me alles verteld. Ik weet over Elisabeth en Gérard.’

‘En toch noem je me nog moeder. Ach jongen, het is allemaal zo lang geleden. Moeten we het hier echt over hebben? Ze zijn allebei dood, ik ben alles wat je nog hebt.’

‘Dat weet ik. Maar ik heb vragen. Zoals waarom u zo tegen hun liefde was.’

Dorothee maakt een afkeurend geluid. ‘Liefde. Kalverliefde bedoel je! Gérard kwam hoteldebotel terug uit Den Haag al die decennia geleden. Ik dacht dat gaat wel voorbij, er was altijd wel een plukster die hem wist te versieren in de oogsttijd. Maar niet dat jaar. Hij bleef maar brieven schrijven. Tegen Julien zei hij dat hij wist dat Elisabeth de ware was. Die geleerde stadsmeid uit een ander land. En nog protestants ook! Dat kon niets goeds opleveren, dat wist ik meteen.’

‘Maar toen ze eenmaal op de wijngaard was? Toen moet u toch gezien hebben dat ze gek op elkaar waren, dat ze van elkaar hielden?’

Dorothee kijkt van Etienne naar Claire, met een boze blik. Even denkt Claire dat ze niets meer gaat zeggen, maar dan begint Dorothee weer te praten.

‘De eerste keer dat ik Elisabeth zag, was in het ziekenhuis. Ze straalde zo’n rust uit. En wat was ze mooi, met die heldere, blauwe ogen. Jouw ogen Etienne, de ogen waarvan ik altijd dacht dat ze mijn geheim zouden verraden. Julien was meteen weg van haar. De paar keer dat ik haar meenam naar het ziekenhuis, voerden ze geanimeerde gesprekken. Ook Isabeau was meteen van haar gecharmeerd. Dat Elisabeth niet katholiek was, daar zag ze weinig problemen in. ‘Dan laat ze zich toch dopen, maak daar niet zo’n punt van Dorothee. Ik was de enige die zag hoe slecht ze bij elkaar pasten. Bovendien was ze de reden dat Julien in zijn rolstoel zat. Als zij er niet was geweest, was Gérard gewoon in Bordeaux geweest toen we hoorden dat we niet werden opgenomen in de classificatie. Dan was dat ongeluk nooit gebeurd! Ik haatte haar, al voor ik haar ooit had gezien. Ze paste hier niet en ik wist zeker dat ze snel terug zou gaan naar Nederland.

Maar ook op de wijngaard wist ze iedereen in te pakken. Ze wilde alles weten, stak haar neus in zaken die haar niets aangingen. Julien prees dat juist in haar als ik hem verslag deed over alles op de wijngaard. ‘Geef haar een kans Doortje’, zei hij keer op keer. En ik moest toegeven dat ze hard werkte en alles wilde aanpakken. Ook de rotklussen die ik haar liet doen. En geloof me, ik wist er genoeg te bedenken. Maar Elisabeth deed alles zonder te klagen. Ik zag hoe Gérard en zij alleen oog hadden voor elkaar. Ze hield het al langer vol dan ik had verwacht en langzaam begon ik te denken dat ik te snel had geoordeeld.

Maar de wijngaard was in slechte staat. 1955 was voor ons geen goed jaar en 1956 was voor heel Bordeaux een ramp, met de vorst in april. We moesten vechten voor ons bestaan. Hoe moeilijk Gérard het ook vond, hij wist dat hij naar Australië moest gaan. Hij werd er goed voor betaald en dat geld was nodig om de wijngaard te redden. Ik heb hem beloofd op Elisabeth te letten, aardiger voor haar te zijn. Maar toen… toen bleek ze zwanger. Die twee hadden al die tijd alle waarschuwingen in de wind geslagen. Terwijl ze wisten wat een buitenechtelijk kind voor smet zou zijn voor de familie, voor de wijngaard! Ik ging met mijn probleem naar Agnetha en hoefde niet lang na te denken toen ze voorstelde om Elisabeth op te nemen in een klooster. Toen ze vertelde dat ze regelmatig aan jonge meisjes vertelde dat hun kindje overleden was, stelde ik direct voor dit ook bij Elisabeth te doen. Dan kon ze niet terugkomen op het besluit om haar kindje te laten adopteren. Want dat zou nodig zijn, adoptie. Toen Elisabeth toestemde, heb ik Agnetha mijn plan voorgelegd. Ik wilde het kindje adopteren. Ik zou net doen of ik zwanger was, iets waar ik door alle stress over de wijngaard en Juliens dwarslaesie pas laat achter kwam. Het was het perfecte plan. Agnetha wilde er eerst niet aan. Ze vond het risico te groot. Maar ik heb haar gesmeekt en beloofd dat ik nooit haar rol bekend zou maken. Uiteindelijk ging ze akkoord. We besloten alles in te zetten om ervoor te zorgen dat Elisabeth niet terug zou willen komen. Agnetha versterkte Elisabeths gevoel dat ze vervloekt was, dat er geen toekomst was voor haar relatie met Gérard. Ik hield brieven van Gérard achter.Aan Isabeau en de familie Jumelet vertelde ik dat Elisabeth zich wilde toeleggen op haar bekering, dat ze naar een klooster was gegaan. Mocht ze toch terugkomen, dan lag dit zo dicht tegen de waarheid dat ook Elisabeth die leugen vol kon houden.

Maar ze kwam niet terug. Toen niet tenminste. Ik had alleen niet gerekend op haar tante, die Elisabeth overtuigde om Gérard toch op te gaan zoeken na zijn brief. Met die vreselijke ring als belofte van eeuwige trouw. Toen stond ze hier ineens. Maar haar wegkrijgen was zo makkelijk! Ze had zelf alles al ingevuld. Ik hoefde alleen maar te bevestigen dat jij de zoon van Gérard en zijn nieuwe vrouw was. Je was toen nog klein, je kon best een of twee jaar jonger zijn dan je echt was. En Elisabeth is altijd naïef geweest. Ik was wel bang dat ze nog in Bordeaux zou blijven en toch nog een keer langs zou komen. Ik wist niet of ze alleen was afgereisd. Als haar tante erbij was, die zou haar vast ompraten. Maar Gérard zou twee dagen later weer op reis gaan, dus ik hoefde maar heel even alert te zijn.

Het was een hele tijd rustig. Al ging je steeds meer op Gérard lijken, ik bleef denken ‘wat als iemand vragen gaat stellen?’ Maar dat deed niemand. Tot die zuster Charlotte vragen ging stellen. Agnetha stuurde mij een waarschuwing dat een van de zusters uit Vauhallan zou vertrekken en meer wist over wat we gedaan hadden. Maar ze kwam nooit hierheen, dus ik dacht dat Agnetha haar wel had afgeschrikt. Tot ik die dag thuiskwam en Julien razend in de keuken vond. Elisabeth was hier geweest en had hem verteld wat ze allemaal ontdekt had. Natuurlijk allemaal vanuit haar perspectief. Julien smeekte me bijna om te zeggen dat het allemaal niet waar was, maar dat kon ik niet. Hij ging van verdrietig naar boos naar wanhopig. Van boos op Agnetha tot boos op God tot boos op mij. ‘Hoe kun je denken dat God dit zo heeft gewild?’, bleef hij maar zeggen. En toen is hij de wijngaard in gegaan. Ik had veel eerder achter hem aan moeten gaan, maar ik durfde niet. Ik wist niet wat ik nog kon doen of zeggen om het goed te maken. Zo had ik hem nog nooit gezien. Toen ik hem uiteindelijk vond kon hij nog tegen me zeggen dat hij het me vergaf. En hij liet me beloven dat ik Elisabeth alles zou vertellen.

Na zijn begrafenis heb ik Elisabeth alles verteld. Ze droeg nog steeds de ring, na al die jaren was Gérard nog steeds haar grote liefde. Ik was de mijne net kwijt, ik gunde haar de liefde maar aan de andere kant, ik had alleen jou nog Etienne. Ik begon aarzelend aan mijn verhaal, zodat ik wat tijd had om te zien hoe ze reageerde en ik mijn verhaal nog kan aanpassen. Elisabeth had zelf weer van alles ingevuld, waardoor het makkelijk was voor mij om Agnetha als de grote boosdoener naar voren te schuiven. Ik was zo bang om je te verliezen. Je was alles wat ik nog had. En wat zou de gemeenschap zeggen als ze zouden horen wat ik had gedaan? We konden alsnog de wijngaard kwijtraken. Ik zag dat Elisabeth aarzelde, dat ze boos was maar ook medelijden met me had. Ondanks alles geloofde ze nog steeds dat ik het allemaal niet zo bedoeld had. Nog even naïef als altijd.

De dagen dat ik wachtte op wat Elisabeth zou gaan doen, waren de moeilijkste dagen van mijn leven. Ik heb overwogen om te vluchten, de wijngaard achter te laten. Maar het idee om weg te gaan van alle herinneringen aan Julien, aan alles waar ze zo hard voor gewerkt hadden, ik kon het niet. En toen kwam Elisabeth aan met die brief. Natuurlijk heb ik hem gelezen en gedacht ‘ik gooi hem weg.’ Maar ik had een eed gezworen. Op jouw leven Etienne, met mijn hand op de bijbel.

Dus legde ik de brief op de stapel met administratie. Met het idee dat Gérard daar niet meteen aan zou beginnen als hij thuiskwam. Maar hij begon er nooit aan. Hij was geobsedeerd door die nieuwe wijn, zijn ode aan Elisabeth, aan hun Haagse liefde zoals hij het noemde. Julien was altijd de wijnmaker, maar nu moest Gérard het overnemen. En dat wilde hij op zijn manier doen. Ik kwam er pas achter dat hij echt aan niets anders dacht dan die wijn toen ik door een van onze leveranciers werd aangesproken. Hij was nog niet betaald. Ik ging het kantoor in en zag de enorme stapel rekeningen. Woest was ik. Hoe kon hij! Maar ergens zag ik het ook als een teken van God. Ik had de brief in het zicht gelegd, maar Gérard had er voor gekozen die niet te lezen. Mijn medelijden met Elisabeth was inmiddels wel verdwenen. Natuurlijk werd het een succes, hoe kon het ook anders. Alles wat Julien met zijn wijnen had bereikt, raakte op de achtergrond. Want Gérard begon met La Cigogne, maar veranderde langzaam maar zeker de samenstelling van alle wijnen.

Vanaf dat moment deed ik de administratie. En de brief, die liet ik eerst nog in de stapel liggen. Maar op een gegeven moment heb ik die tussen twee oude ordners met administratie opgeborgen. Weggooien durfde ik hem niet, ik had tenslotte die eed gezworen.’ Dorothee zucht diep. ‘Maar daar ben je weer Elisabeth. Onkruid vergaat niet, zo blijkt maar. Want jij en ik, we zijn de enige die er nog zijn.’ Dorothee kijkt Claire verdrietig aan.

Claire kijkt Etienne vragend aan, Dorothee lijkt terug te zijn in het verleden.

‘Laat ons maar even alleen. Misschien vertelt ze dan nog wat meer.’

Claire verlaat de kamer. Wat een boosheid, maar ook wat een verdriet. Ze kijkt om zich heen in de openbare ruimte. Zoveel oude mensen met hun bezoekers. Hoeveel ervan zouden net zo’n grote geheimen met zich meedragen? Ineens krijgt ze het benauwd, ze wil weg hier.

Eenmaal buiten belt ze Madeleine, die direct opneemt. Claire vertelt alles wat ze de laatste twee dagen heeft gehoord van Etienne en Dorothee.

‘Ongelooflijk. Ik ben niet snel stil, maar dit.’

‘Wil jij Filou alles vertellen?’

‘Ja natuurlijk. Maar wil jij dat niet liever zelf doen?’

Claire ziet Etienne naar buiten komen. ‘Misschien. Ik bel je later, ik moet nu gaan.’

Etienne kijkt opgelucht als ze naast hem staat. ‘Ik dacht even dat je weg was.’

‘Natuurlijk niet. Heeft Dorothee nog iets gezegd?’

‘Weinig. Ze bleef maar hangen in het verleden. Ze vertelde nog wel dat ze Elisabeth beloofd had haar te schrijven als er iets belangrijks gebeurde. Dat heeft ze maar een keer gedaan.’

‘Toen Gérard overleed.’

Etienne knikt. ‘Gek. Ik had verwacht dat ik boos zou zijn, of gefrustreerd. Maar eigenlijk voel ik vooral medelijden. Ze had mij, maar ze is altijd bang geweest dat iemand achter de waarheid zou komen. Ik heb altijd gevoeld dat er iets was, dat ze niet volledig gelukkig was.’


Dit was de laatste aflevering van Madame Bonheur in feuilleton vorm. Het verhaal is verteld, het geheim is bekend. Nu volgt voor mij het proces van herschrijven. Ik hoop dat je genoten hebt van deze eerste versie van het verhaal. Heb je opmerkingen – positief of negatief – laat het me dan vooral weten! Wie weet zie je jouw aanpassingen terug in de definitieve versie van het verhaal. Die verschijnt in juni 2024 – als fysiek boek en e-book. Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je dan in voor de updates hieronder.

0 reacties

Geef een reactie

%d